Kesin nedeni bilinmemekle birlikte, lserlerin, mevsim geilerinde ve en ok bahar aylarnda grld, ok eski yllardan beri grlen ve inanlan bir durumdur. Biz hekimler, bu dnemlerde sk mide veya onikiparmak barsa lseri tehisi koyduumuzda, lser mevsimi balad diye yorum yaparz. Nedeni; iklim deiikliine vcudun tam uyum salayamamas, i sebze ve meyvenin, bahar aynda daha fazla tketilmesi, baharda duygusal ve ruhsal dalgalanmalarn oluturduu stres ve asit fazlal gibi sebepler dnlebilir. Kesin nedeni ise bilinmiyor.

O zaman, nedir bu lser? lser kelimesini kabaca yara olarak tanmlayabiliriz. Biz burada sadece mide ve onikiparmak barsa lserlerinden bahsedeceiz. Mide ve onikiparmak barsann i yzeyini deyen rtnn en az 5 mm genilikte, derin yaralardr. Temel sebep bu rty koruyan faktrler ile bozan sebepler arasndaki dengenin bozulmasdr.

Gnmzde lser oluumunda ve tekrarlamasnda en ok sorumlu tutulan Helikobakter Pilori denilen ve mide i rtsnde yaayan aside direnli bir bakteri ve NSAI denilen aspirin ve benzeri ar kesicilerin yol at lserlerdir.

Karnn st tarafnda bulunan ar en sk rastlanan yaknmadr. Onikiparmak barsa lserinde genellikle yemek ile geen bir ar sz konusudur. Onikiparmak lserinde daha belirgin olmak zere mide lserinde de geceleri uykudan uyandran ar sz konusu olabilir. Mide lserinde itahszlk ve kilo kayb olabilir. lserli hastalarda bazen hazmszlk, ikinlik, yanma, bulant gibi belirtiler elik edebilir. lser kanamas olur ise, kahve telvesi gibi kusma veya siyah dk grlebilir. lser delinmesi olur ise ani ok iddetli ar oluur. lsere bal onikiparmak barsann daralmas olur ise kusma, kilo kayb olabilir.

Kesin tehis, yemek borusu, mide ve onikiparmak barsann incelenmesini salayan gelitirilmi video endoskopi sistemleridir. Bunlarla HD kalitesinde grnt elde edilip, gereken durumlarda ilem esnasnda biyopsi alnabilmektedir. Bu biyopsi rnekleri mide lserlerinde kanser tansnn ayrt edilebilmesini salamasnn yannda, gastrite ait detaylar ve H. Pilori varl gsterilebilir. Ayrca mide mukozasndan alnan para ile H. Piloriye ait direkt test de yaplabilmektedir. Ayrca aktif kanayan lserlere, bu ilem esnasnda kanamay durdurucu ilave giriimler yaplabilmektedir. Azdan ila iilerek ekilen ve eski yllarda sk kullanlan mide grafilerine, nadiren ihtiya duyulabilir.

H. Pilori iin de biyopsi yaplmadan uygulanabilecek testler de bulunmaktadr. re-nefes testi, kan veya dkda yaplan baz testler bunlardan bazlardr.

lserli hastalarn beslenmesinde baz gdalara dikkat etmesi gerekmektedir. Kabaca baz dokunacak gdalar sralayacak olursak; btn asitli iecekler (gazoz, kola), ay kahve, kakao, yada kzarm yiyecekler (etler, sebzeler, tatllar), baharatl yiyecekler, baklagiller, bulgur, msr, turu, salal ve sirkeli gdalar, tahin-pekmez, tahin helvas, asitli meyveler)

lser tedavisinde, lsere yol aan nedenlerin ortadan kaldrlmas gerekir. Bu nedenle doktorunuzun nerileri ve tercih ettii ila tedavisi iin; genel nlemlerin yan sra, var ise H. Pilori enfeksiyonu tedavi edilir. NSAI (aspirin ve benzeri ar kesici, iltihap giderici) ilalar ilalar kesilir veya mideye zarar vermeyenler ile deitirilir. Asit azaltc veya mukoza koruyucu ilalar verilir.

Helikobakter tedavisi iin, genellikle; iki farkl antibiyotik ve lser ilalar ile (PPI) olan, l tedavi, 14 gn uygulanr.

lalarla tedavi olmayan, ya da kanama, darlk, delinme gibi komplikasyon gelien hastalarda cerrahi tedavi gerekir.

nemli olan; erken tehis ile komplikasyonlar olumadan, lseri tedavi etmektir.